Współczesna historia Krety

[czytaj poprzednie >> Historia Krety od Paleolitu do Wieków Ciemnych]

[czytaj poprzednie >> Historia Krety od epoki klasycznej do pierwszych lat wolności]

II Wojna Światowa

(1941-1944)

II Wojna Światowa odciska także i tu swoje piętno. W 1941 niemieckie lotnictwo atakuje wyspę i pomimo ogromnego oporu ludności oraz oddziałów alianckich wojska niemieckie zajmują Kretę w ciągu kilku dni. Desant na Krecie (Operacja Merkury) była największą operacją powietrznodesantową wojsk niemieckich podczas II wojny światowej. Miała na celu zniszczenie sił brytyjskich oraz zajęcie strategicznie ważnej – ze względu na swe centralne położenie we wschodnim basenie Morza Śródziemnego – Krety.
Hitler uważał, że grecka wyspa może być potencjalnie bardzo groźna, gdyby pozostawić ją pod kontrolą Brytyjczyków i ostatecznie 25 kwietnia wydał Dyrektywę nr 28, w której nakazał opanować Kretę za pomocą operacji powietrznodesantowej.

20 maja na wyspę zrzuconych zostało 8 tysięcy spadochroniarzy, jednak natrafili oni na zaciekły opór aliantów (tzw. "Creforce"), którzy dzięki złamaniu szyfru "Enigmy" byli doskonale poinformowani o niemieckich planach. W ciągu kilku pierwszych dni bitwy zginęły tysiące niemieckich spadochroniarzy i jedynie nieudolność dowództwa "Creforce" oraz całkowita przewaga w powietrzu posiadana przez Luftwaffe pozwoliły w końcu Niemcom przechylić szalę zwycięstwa na swoją stronę. Hitler zszokowany rozmiarem strat nigdy potem nie zezwolił już na przeprowadzenie jakiejkolwiek operacji powietrznodesantowej, choćby zbliżonej wielkością do desantu na Krecie.

Mimo poniesionych ogromnych strat Niemcy posuwali się naprzód spychając aliantów coraz dalej na wschód w stronę Chanii, gdzie – w Zatoce Suda – znajdował się jedyny bezpieczny port floty brytyjskiej. Stamtąd też i ze Sfakii na południowym wybrzeżu ewakuowały się na Cypr i do Egiptu ostatnie oddziały aliantów w liczbie blisko 15 tysięcy ludzi.

Do walk z Niemcami spontanicznie przyłączyła się cywilna ludność Krety. Uzbrojeni w stare karabiny (niekiedy pamiętające czasy antytureckiego powstania z 1895 r.), widły, topory, i noże, Kreteńczycy chwytali i zabijali pojedynczych niemieckich spadochroniarzy.
Wśród niemieckich żołnierzy rychło zaczęły krążyć pogłoski o torturowaniu i okrutnym mordowaniu przez Kreteńczyków rannych oraz wziętych do niewoli spadochroniarzy.

Pogłoski te dotarły również do Berlina, gdzie Hermann Göring nakazał zastosować "najsurowsze kroki odwetowe", łącznie z wymordowaniem wszystkich Kreteńczyków płci męskiej, bądź ich deportacją. Skutki niemieckiego odwetu jako pierwsi odczuli mieszkańcy Kastelli, gdzie Niemcy rozstrzelali tego 24 maja 200 zakładników.

Represje na szeroką skalę zaczęły się jednak dopiero na początku czerwca 1941 r., a symbolem niemieckich okrucieństw popełnionych na wyspie stał się los wiosek Kandanos i Kondomari.

Na miejscu wsi Kandanos okupanci po wymordowaniu wszystkich mieszkańców, zwierząt i podpaleniu gospodarstw zostawili tablicę z napisem w języku greckim i niemieckim, głoszącym: "W odwecie za bestialskie zamordowanie niemieckich spadochroniarzy, saperów i strzelców górskich przez miejscowych mężczyzn, kobiety i dzieci wraz z ich kapłanem oraz za stawianie oporu Wielkiej Niemieckiej Rzeszy Kandanos zostało zniszczone 3 czerwca 1941 roku. Ta wieś nigdy nie będzie odbudowana".

Do momentu wyzwolenia wyspy w maju 1945 r. z niemieckich rąk zginęło 3474 mieszkańców Krety, która była jednym z najciężej doświadczonych przez niemiecką okupację regionów Grecji. Odpowiedzią kreteńczyków na nazistowski terror było utworzenie silnego ruchu partyzanckiego, który z czasem ograniczył niemieckie panowanie na wyspie jedynie do największych miast.

Lata powojenne

(1944-1967)

Jeszcze przed zakończeniem II Wojny Światowej wybucha Grecka Wojna Domowa. Przez 5 lat alianci popierali partyzantkę narodowo-monarchistyczną, mordującą zwolenników ruchu komunistycznego. Dopiero w 1975 zostaje ogłoszona amnestia ostatnich partyzantów ukrywających się w okolicach Sfakia na Krecie.

W 1952 roku Grecja wstępuje do NATO, zaś na Krecie zaczynają stacjonować żołnierze z amerykańskiej VI Floty.

Dyktatura "czarnych pułkowników"

(1967-1974)

W 1971 roku następuje przeniesienie stolicy Krety z Chanii do Heraklionu, który pełni tą rolę do dziś. Kolejny kryzys polityczny zaczął się w roku 1965, kiedy w armii został wykryto lewicowy spisek, którego celem miałoby być wycofanie Grecji z NATO oraz wycofania z kraju wojsk NATO dysponujących bronią jądrową. Taka polityka nie znalazła uznania w oczach monarchy i więk­szości oficerów, którzy 21 kwiet­nia 1967 roku doprowadzili do zamachu stanu. Po przejęciu władzy kraj ogarnęły represje, wprowadzono stan wyjątkowy, uwięziono ponad 45 tysięcy ludzi, wprowadzono cenzurę (ustanowiono nawet listę pisarzy których dzieła nie mogą być publikowane, a znaleźli się na niej m.in. William Shakespeare, Arystofanes czy Anton Czechow) i zdelegalizowano partie po­lityczne. Czystki dotknęły wojsko, po­licję i administrację. Zakazano nosze­nia bród oraz spódniczek mini. Kolejny wojskowy rząd pragnął szybko zdobyć uznanie i popularność wśród Greków, więc spróbował w 1974 roku przyłączyć Cypr do Grecji dokonując na nim zamach stanu. Plany junty pokrzyżowała błyskawiczna reakcja Turcji, która dokonała inwazji na wyspie i zmusiłya do ucieczki 180 tysięcy Cypryjczyków greckiego pochodzenia. Był to „gwóźdź do trumny" dyk­tatury „czarnych pułkowników". Po tym okresie w Grecji przeprowadzony zostało referendum w którym ponad 70% Greków opowiedziało się za utrzymaniem ustroju republikańskiego.

Współczesna Republika Grecka

(od 1974)

Po obaleniu junty w Grecji nastały rządy demokratyczne, zaś Kreta zaczęła przeżywać gwałtowny rozwój turystyki, która staje się tu oprócz rolnictwa najważniejszym źródłem dochodów Kreteńczyków. Kreta rozwija się dynamiczniej od pozostałych regionów Grecji.

Warto wspomnieć że lata panowania arabskiego oraz odwieczne spory z Turcją do dziś mają wpływ na kształt Greckiej polityki, która wydaje dużo swoich środków finansowych (także tych otrzymanych w 2010 roku od UE w ramach pomocy do walki z ogarniającym kraj kryzysem) na zbrojenia. Tylko na samej Krecie w bazie wojskowej NATO na półwyspie Akrotiri stacjonuje obecnie około kilkadziesiąt F16 (czyli więcej niż posiada Polska).

[czytaj poprzednie >> Historia Krety od Paleolitu do Wieków Ciemnych]

[czytaj poprzednie >> Historia Krety od epoki klasycznej do pierwszych lat wolności]

Data publikacji:
Data modyfikacji:
Średnia: 3.71
Liczba ocen: 7
  • 0.5
  • 1.0
  • 1.5
  • 2.0
  • 2.5
  • 3.0
  • 3.5
  • 4.0
  • 4.5
  • 5.0
 
 
Oceniłeś na:
 
Kreta informacje 3.71 na 5 (0) liczba ocen 7
Wszystkie treści i zdjęcia występujące w serwisie są naszą własnością.
Wykorzystanie ich w dowolnej formie wymaga pisemnej zgody autorów.

Komentarze

 gość}
gość nejti1703
2018-05-10 18:13:04

SUPER

Jak się cieszę, że mogłam tu znaleźć tak wiele przydatnych informacji !!

Pozdrawiam ;)

 gość}
gość Maxfly
2021-06-08 10:53:39

Dziękuję

Dziękuję za tak wiele przydatnych informacji

Wypełnij poniższy formularz aby dodać komentarz

Nazwa użytkownika:

Adres e-mail:

Tytuł:

Treść:

Przepisz kod z obrazka:
Kod obrazka

Wpisanie prawidowego kodu oznacza zgodę na przetwarzanie danych w celu wyświetlania komentarza.
Kontakt Administratorem Danych Osobowych zgromadzonych na stronie możliwy jest pod adresem mailowym [email protected]

Zapisz komentarz
Zapisz komentarz

Inne strony tej kategorii

Dzień Oxi

Dzień Oxi

Wczesnym rankiem 28 października 1940 roku około godziny 3, tuż po zakończeniu wystawnego bankietu, który odbywał się niemieckiej ambasadzie, Emanuele Grazzi udał się do domu Joanisa Metaksasa. Włoski ambasador przekazał do rąk greckiego premiera ultimatum, które zawierało szereg żądań. Wśród nich znalazły się takie jak możliwość swobodnego przejścia wojsk włoskich do granicy grecko-albańskiej, oddanie kontroli nad lotniskami, portami oraz innymi strategicznymi miejscami znajdującymi sie na terytorium Grecji.

Pogrzeb Nikosa Kazantsakisa - 5 listopada 1957 roku

Pogrzeb Nikosa Kazantsakisa - 5 listopada 1957 roku

Kreta zawsze zajmowała szczególne miejsce w sercu Nikosa Kazantsakisa. Urodzony 18 lutego 1885 roku w Heraklionie, dzięki trosce swoich rodziców przebył długą drogę aby stać się jednym z najważniejszych pisarzy współczesnej literatury greckiej. Zawsze wierny swoim pasjom i przekonaniom rzadko liczył się z opiniami innych osób. W swoim życiu jako jedne największych inspiracji wskazywał sny i podróże, które w 1957 roku przyczyniły się do tego, że historia jego życia i twórczości zakończyła się.

Unia Grecji z Kretą

Unia Grecji z Kretą

Grecka flaga, która 1 grudnia 1913 roku powiewała nad twierdzą Frikas w Chanii była namacalnym dowodem tego, jak silne związki łączą Kretę z kontynentalną Grecją. Mimo setek lat zależności od innych mocarstw, Kreteńczycy nigdy nie wyzbyli się swojej kultury oraz własnych tradycji.

Booking.com

Polecamy:

Oliwa i kosmetyki organiczne Olivaloe


Parklot

Najnowsze komentarze:

Mam ogromny sentyment do Krety i jego mieszkańców. Zawsze cudowne wakacje :) jednak po tygodniu w maju horror. Ogromne temperatury, zimne morze i baseny.
Ciekawi mnie, skąd Kretenczycy mają slodką wodę? Czy są tu jakies zrodla gruntowe? Własciciel naszego miejsca urlopowego pobytu nie wiedzial, ale mowil, że deszcz tej zimy padal dwa razy.
Kreta ogranicza dostęp do wielu innych atrakcji-Balos ,Chrisi, Elafonisi, Samaria itd.To fakt że trzeba chronić te miejsca, tylko czym zainteresują się turyści chcący poznać wszystkie zakątki tej cudowniej wyspy. Wielu z nich będzie zmieniać kierunek wakacji, a za tym idzie odpływ finansów dla tubylców,
Tak: już 5 lat temu mowili ze wchodzi limit odwiedzających: wolno im to idzie;)
Ta patoturysyyka zabiła Santorini jako miejsce do życia. Stała się wyspą na której mogą mieszkać bogacze, których stać na wyśrubowane ceny lub wycieczki statkiem do sklepu. Poza sezonem to martwe miejsce. Tak umierają miasteczka wszędzie tam, gdzie drożyzną goli się turystów jak owce. Mają w powarzaniu, że dla Ciebie mała butelka wody za dwa euro to majątek. Przypłynie stonka i wszystko wykupi. (...)
Trzeba zacząć od tego, że te wycieczki 1 dniowe na Santorini mijają się z celem... są kosztowne, kilka godzin spędza się na transferze. Ludzie wyrzucani są w najgorszy upał i tłumy na Santo...wyścig do najbardziej fotogenicznych miejscówek i tyle... strata pieniędzy i czasu. Santorini zasługuje na dłuższą eksploracje, spokój chwilę zadumy... (...)
Gosia | crete.pl : Cześć, dziękujemy za informację. Artykuł pisaliśmy kilka lat temu ale świat się zmienia jak widać. Pozdrawiamy serdecznie :)
gość eizo: Cześć. Informuję, że od tego roku TUI organizuje wczasy prznajmniej w 2 hotelach w Matali: Matala Bay Hotel i Zafiria. Byliśmy tydzień w czerwcu br w Zafirii. Hotel czasy świetności ma już za sobą ale jest czysty z super obsługą. (...)
gość Rigilkent: Kreta oddzieliła się od kontynentu europejskiego już ok. 15 mln lat temu. Natomiast ok. 6 mln lat temu faktycznie nie była wyspą, mając nie tylko połączenie z Peoponezem, ale praktycznie z każdym zakątkiem ląduów otaczającch morze Śródniemne, gdyż tego wtedy... (...)
najlepsza jest droga do tego obserwatorium, niezapomniane widoki i totalne pustkowie
Byłam I polecam. Fantastyczna droga z szczyptą adrenaliny i ten widok I wiatr we włosach
Tomek : wybieram się do Agia Marina w połowie lipca 2024, jak działa Ktel i połączenia do Chania i Kissamos ? A komunikacja na południe wyspy?  
gość Slawek: Witam.  W jakim zakresie przewodnik był niedokładny / nierzetelny / nieaktualny? Informacje praktyczne np. hotele, atrakcje turystyczne, dojazdy, mapy itd? Pozdrawiam 
Top ,is zo mooi dat mensen ze markeren
Potwierdzam. Wspaniałe, spokojne miejsce.
Popieram
Jak najbardziej❤️ piękne miejsce, byliśmy w drodze na elafonissi
I dobrze. Piękne miejsce I niech tak zostanie
Mam wrażenie, że wody jest mniej niż kilka lat wstecz.
Muzeum posiada największe na świecie zbiory kultury minojskiej. Spędziłem w nim kilka godzin, a i tak miałem niedosyt.
gość Majk: Hala dalej zamknięta ? Ech robiliśmy tam zakupy 10 lt temu  :)
Akurat jestem na Krecie id wczoraj. Pogoda cudna. Niecale 30C
Dla wczasowiczów super
Strach pomyśleć co się bedzie działo w lipcu i sierpniu.
Niestety nie tylko tam nie dba się o zwierzęta jest wiele takich państw, byłam niedawno w Egipcie i serce mi pękało na widok tych wszystkich biednych chudych zaniedbanych zwierząt, niby turystyka rozwinięta w tych krajach a Ciemnogród Totalny
Parklot

Ciekawe miejsca na Krecie

CRETE Copyright © 2009-24 Linki | Kontakt | Polityka prywatności | Kontakt | Newsletter
ukryj
Zapisz się do
Newslettera