Kreta przewodnik

Najlepsza polska strona internetowa poświęcona greckiej wyspie Kreta oraz w niewielkim stopniu Grecji kontynentalnej. Znajdziesz tu przydatne informacje związane ze zwiedzaniem Krety wykraczające poza ofertę fakultatywnych wycieczek. Na stronie znajdziecie również opisy najciekawszych miejsc, które sami odwiedziliśmy zwiedzając tę największą grecką wyspę. Treści uzupełniają bieżące aktualności, fotografie oraz przepisy kuchni greckiej.

Historia Krety od Paleolitu do Wieków Ciemnych

Paleolit

Do połowy pierwszej dekady XXI wieku niewiele było wiadomo na temat starszej epoki kamienia na Krecie. Początkowe informacje były sporadyczne i niepewne. Dopiero późniejsze odkrycia pozwoliły ustalić, że pierwsi mieszkańcy pojawili się na południowych wybrzeżach wyspy już w dolnym paleolicie (ok. 130 tys. lat temu). Szczególnie intensywnie penetrowali oni obecną wysepkę Gavdos (wówczas okresami połączoną z Kretą) położoną około 35 km dalej na południe. Na podstawie obserwacji zmian szaty zwierzęcej Krety, naukowcy wyciągnęli wnioski, że wyspa była zamieszkiwana przez całą epokę kamienia. Niestety z tego okresu odnaleziono niewiele przedmiotów, które zgrupowane były w dodatku na ograniczonym obszarze wzdłuż wybrzeży południowo-zachodnich.

Neolit

(5000-2600 p.n.e.)

Na ten czas datuje się najstarsze znaleziska garncarskie z Knossos i Fajstos (Festos). Znajdowano także kamienne narzędzia. W Knossos poniżej Dziedzińca Zachodniego, zwłaszcza w tzw. koulourach (okrągłe zbiorniki), natrafiono na fragmenty zabudowy z kamieni i cegieł suszonych.
Znane są pochówki dziecięce w jamach pod podłogami domów. W celach grzebalnych używano na Krecie (zwłaszcza północnej i wschodniej) również grot. Wiadomo, że uprawiano wtedy jęczmień, pszenicę i rośliny strączkowe. Osadnicy przybyli na Kretę prawdopodobnie już z udomowionymi zwierzętami i roślinami hodowlanymi. W późnym neolicie do wyrobu narzędzi zaczęto stosować kryształ górski. Wczesny neolit przynosi także pierwsze dowody istnienia tkactwa na Krecie, w postaci ciężarków, wrzecion i czółen.



Otwarte pozostaje pytanie o pochodzenie naj­wcześ­niej­szych mieszkańców wyspy, niewątpliwie dostali się oni na Kretę drogą morską. Do końcowej fazy neolitu Kreta miała jednak niewielu mieszkańców, a gospodarka kontynuowała formy lądowe przyniesione przez osadników z kontynentu.

Okres przedpałacowy

(2600-2000 p.n.e.)

W okresie przedpałacowym  ludność miejscowa wchłania przybyszów z Azji Mniejszej, a w efekcie tworzy się autonomiczna kultura, o czym świadczą znalezione przedmioty kultowe, ceramika, czy groby koliste należące do tego okresu. W okresie przedpałacowym rozwija się handel morski z Egiptem, Azją Mniejszą oraz Mezopotamią. Pod koniec okresu przedpałacowego rozwija się prymitywne pismo hieroglificzne używane na minojskich pieczęciach. Na uwagę zasługuje też fakt pojawienia się miedzi i brązu do wyrobów. Ceramika znacznie różni się od neolitycznej. Nadal lepiona jest ręcznie, pojawiają się jednak nowe kształty naczyń: kuliste dzbanki, kielichy i półkuliste misy dekorowane  linearnymi wzorami.

Okres starszych pałaców

(2000-1700 p.n.e.)

Następuje niezwykły rozwój osadnictwa, które w wielu regionach osiągnęło gęstość najwyższą w całych dziejach Krety minojskiej. Powstały pierwsze monumentalne budowle pałacowe w Knossos, Fajstos, Malii czy Zakros, świadczące o wyodrębnieniu i rozwoju centrów przywódczych pełniących funkcje polityczne, religijne, administracyjne i ekonomiczne, czemu towarzyszył rozwój systemów pisma. Dowodem funkcji ekonomicznych jest istnienie w pała­cach magazynów oraz kolistych zbiorników na zboże, zazwyczaj na dziedzińcu zachodnim.





Brak obwarowań tych pałaców dowodzi, że Minojczycy byli uznawani za mocarstwo w tym rejonie Morza Śródziemnego. Obecnie najlepiej zachowane są pozostałości starszego pałacu w Fajstos, we wszystkich jednak przypadkach wcześniejsze budowle zostały przykryte późniejszymi pałacami. Okres starszych pałaców przynosi znaczny rozwój sanktuariów na szczytach wzgórz. Mniej częstą formą są miejsca kultu umieszczone w jaskiniach. Doszło też do pierwszego wielkiego rozkwitu sztuki i rzemiosła artystycznego oraz wykształceniu własnego unikalnego, rozpoznawalnego jako minojski, stylu.
Około roku 1700 p.n.e. prawdopodobnie wielkie trzęsienie ziemi kładzie kres wszystkich największych pałaców Krety oraz wielu osad.

Okres młodszych pałaców

(1700-1450 p.n.e.)

Jest to czas uznawany za najświetniejszą epokę w historii Krety. Z okresu chaosu wyłoniła się Kreta w nowej postaci – cywilizacji pałacowej, dobrze zorganizowanej i w rozkwicie. Minojczycy odbudowali swoje pałace zniszczone wskutek trzęsienia ziemi. Były jeszcze świetniejsze od swoich poprzedników i wyposażone w pomieszczenia kultowe.

Jeśli wierzyć Homerowi w tamtym czasie na Krecie było około 90 miast, a stolicą wyspy było Knossos. Kreta podniosła się z upadku po kataklizmie, nastąpił rozwój gospodarczy i kulturalny. Sztuka wytwarzana w tamtym czasie cechowała się wysokim poziomem artystycznym, zaś pismo ewoluowało w kierunku pisma sylabicznego i zaczęło być szerzej wykorzystywane. Kultura kreteńska objęła swoim zasięgiem nie tylko Mykeny, ale także resztę obszarów greckich położonych w pobliżu wyspy.Okres młodszych pałaców zakończyła kolejna fala zniszczeń, w czasie której legły w gruzach wszystkie oprócz Knossos pałace i wiele osad. Uderzające jest to, że w wielu miejscach zniszczeniu uległy przede wszystkim budowle związane z funkcjami administracyjnymi, natomiast sąsiadujące z nimi domy pozostawały nienaruszone. Wskazuje to na konflikty między ośrodkami lub inwazję jako przyczynę katastrof.

Inne przyczyny upadku kwitnącego państwa i pierwszej bardzo zaawansowanej kultury europejskiej naukowcy upatrują w olbrzymiej fali tsunami spowodowanej przez wybuch wulkanu na wyspie Santoryn. Reszty dopełnili Achajowie z Myken, którzy wykorzystali moment znacznego osłabienia Krety i najechali wyspę. Kreta już nigdy nie osiągnęła takiej świetności po tych wydarzeniach.

Okres popałacowy

(1400-1100 p.n.e.)

Co prawda pałac w Knossos zostaje ponownie odbudowany w 1375 p.n.e. ale po kilka latach traci swoje znaczenie. Kreta w tym czasie jest opanowana przez Mykeńczyków. Ich dominacji podlega także kultura minojska. W Agia Triada, Tylissos oraz Gournia powstają megarony. Evans - późniejszy odkrywca Knossos - znajduje w pałacu w Knossos gliniane tabliczki z tamtego okresu z pismem linearnym B pochodzenia mykeńskiego. Ostateczny upadek kultury kreteńskiej (już silnie nacechowanej wpływami mykeńskimi) następuje po zniszczeniach dokonanych przez różne ludy morskie.
Ten czas jest także określany jako przybliżona data bitwy o Troję.




Wieki Ciemne

(1100-800 p.n.e.)

Inwazja Dorów zmusiła Minojczyków (Eteokreteńczyków, jak siebie nazywali czyli prawdziwych Kreteńczyków) do wycofania się w głąb wyspy. Budują oni na niedostępnych terenach wschodniej części wyspy nowe miasta. Dorowie zaś umacniają wybrzeże wyspy budując liczne państwa-miasta oraz warowne twierdze. Obywatelom przyznają pewne prawa, które zostają spisane. Przykładem są Tablice Gortyńskie z kodeksem, które można oglądać obecnie na terenie wykopalisk Gortyny.Brąz po wielu wiekach zostaje wyparty przez żelazo, które służy do produkcji lepszej broni. Kreta zostaje wchłonięta przez Grecję pod względem religii, sztuki i kultury. Ujednolicony staje się także język oraz pismo.



[czytaj dalej >> Historia Krety od epoki klasycznej do pierwszych lat wolności]

[czytaj dalej >> Współczesna historia Krety]

Data publikacji:
Data modyfikacji:
Średnia: 4.5
Liczba ocen: 4
  • 0.5
  • 1.0
  • 1.5
  • 2.0
  • 2.5
  • 3.0
  • 3.5
  • 4.0
  • 4.5
  • 5.0
 
 
Oceniłeś na:
 
Kreta informacje 4.5 na 5 (0) liczba ocen 4
Wszystkie treści i zdjęcia występujące w serwisie są naszą własnością.
Wykorzystanie ich w dowolnej formie wymaga pisemnej zgody autorów.

Komentarze

Wypełnij poniższy formularz aby dodać komentarz

Nazwa użytkownika:

Adres e-mail:

Tytuł:

Treść:

Przepisz kod z obrazka:
Kod obrazka

Wpisanie prawidowego kodu oznacza zgodę na przetwarzanie danych w celu wyświetlania komentarza.
Kontakt Administratorem Danych Osobowych zgromadzonych na stronie możliwy jest pod adresem mailowym [email protected]

Zapisz komentarz
Zapisz komentarz

Inne strony tej kategorii

Wydarzenia na ulicy 25 Sierpnia w Heraklionie

Wydarzenia na ulicy 25 Sierpnia w Heraklionie

Symboliczny początek ulicy 25 Sierpnia wyznacza dawny Plac Lwa ze słynną fontanną Morosiniego, jej koniec określa morze oraz zabudowania portowe. Chyba nie ma ładniej położonego deptaka w Heraklionie. Idąc ulicą w dół, już z daleka widzimy błękit morza zaś mnogość różnego rodzaju knajpek zachęca do zrobienia sobie przerwy w zwiedzaniu. Czy jednak zastanawialiście się kiedykolwiek spacerując tą pięknie położoną ulicą, skąd wzięła się jej nazwa? Co właściwie wydarzyło się tego dnia w 1898 roku, że jedna z głównych ulic miasta Herkulesa została nazwana tą datą? Ulica 25 sierpnia w Heraklionie

Dzień Oxi

Dzień Oxi

Wczesnym rankiem 28 października 1940 roku około godziny 3, tuż po zakończeniu wystawnego bankietu, który odbywał się niemieckiej ambasadzie, Emanuele Grazzi udał się do domu Joanisa Metaksasa. Włoski ambasador przekazał do rąk greckiego premiera ultimatum, które zawierało szereg żądań. Wśród nich znalazły się takie jak możliwość swobodnego przejścia wojsk włoskich do granicy grecko-albańskiej, oddanie kontroli nad lotniskami, portami oraz innymi strategicznymi miejscami znajdującymi sie na terytorium Grecji.

Pogrzeb Nikosa Kazantsakisa - 5 listopada 1957 roku

Pogrzeb Nikosa Kazantsakisa - 5 listopada 1957 roku

Kreta zawsze zajmowała szczególne miejsce w sercu Nikosa Kazantsakisa. Urodzony 18 lutego 1885 roku w Heraklionie, dzięki trosce swoich rodziców przebył długą drogę aby stać się jednym z najważniejszych pisarzy współczesnej literatury greckiej. Zawsze wierny swoim pasjom i przekonaniom rzadko liczył się z opiniami innych osób. W swoim życiu jako jedne największych inspiracji wskazywał sny i podróże, które w 1957 roku przyczyniły się do tego, że historia jego życia i twórczości zakończyła się.

Booking.com

Polecamy:

Oliwa i kosmetyki organiczne Olivaloe


Parklot

Najnowsze komentarze:

gość PiotrWie: Oczywiście że da się przejść w 1 dzień ale po co??? Warto się pokąpać na Domacie i Sedonii, obejrzeć widoki idąc siga-siga. Ale co kto lubi. Cieszę się że poprawili oznaczenia - przy pierwszej próbie naszego przejścia były tylko tyczki co spory kawałek, przy drugiej też pojawiły się w niewielkich ilościach znaki E4. Za trzecim razem były już żółto - czarne oznakowania - był znaczny postęp. (...)
gość Mateus: Hmm ja mam odmienne zdanie, zaznaczę, że nie jestem bardzo doświadczonym górskim turystą, ale amatorsko uprawiający sporty wytrzymałościowe. Trasę Agia Roumelii - Sougia pokonaliśmy 2 razy, w 2014 i 2020, trasa bardzo dobrze oznaczona, problem w sumie mieliśmy tylko przy plaży Domata, za bardzo zakombinowaliśmy i poszliśmy górą zamiast plażą.Trasa pokonana 2 razy z całym bagażem na 2 tyg z namiotem itp. (...)
gość PiotrWie: Jak powiększysz do pełnego ekranu na You Tube to wszystkie są podpisane. Ta akurat to Konnos Beach - pierwsza plaża na zachód od Matali. cały film idzie po kolei od plaży Kokkinos Pirgos na wschód aż do plaży Sidonia - pominięte są tylko te które wymieniłem w pierwszym poście i kilka malutkich plaż dostępnych tylko łodzią.
Gosia | crete.pl : Kommos. Po drugiej stronie widocznej skały jest Matala.
gość joy: Podpowiedzcie proszę jaka to palża na filmie w 1min i 26 s.?
gość PiotrWie: Przejście z Tris Ekklisies do Kalamaki jest spokojne - nie ma tam jakiś dużych trudności, wystarczy zabrać ze sobą matę i najmniejszy możliwy śpiwór ( my używamy 600 gramowych, naprawdę małych po kompresji) i można iść - przez dwa tygodnie siga-siga. (...)
Piotrek | www.crete.pl : Cześć Piotrze, wiedzieliśmy, że kto jak kto, ale Ty na pewno dodasz jakiś komentarz do tego filmu :). My zgodnie razem uznaliśmy z Gosią, że to jest rejon do którego musimy jeszcze wrócić. Między innymi właśnie dla tego spokoju i tych ciekawych miejsc :)
gość PiotrWie: Ponieważ w 2014 spędziliśmy 10 dni w Lentas, w 2015 w Tsoutsouras zwiedzając okoliczne wąwozy i plaże a w 2017 przeszliśmy z Tris Ekklisies do Kalamaki więc byliśmy na każdej z tych plaż a na części z nich spaliśmy. (...)
Grażyna Ada: Wąwozu rewelacja. Miałam przyjemność przejść
gość Pan Paweł: A jak wygląda obecnie sytuacja z maseczkami w Chanii? W sensie, co oznacza " na zewnątrz" ?  Na ulicy, na plaży, w parkach i prywatnych ogródkach też trzeba nosić? I jak to wygląda w praktyce? Jakieś info pewne?
Majkel Dablju: A jak wygląda sytuacja w rejonie Heraklionu? Jakieś podtopienia? Drogi całe (pytam pod kątem zwiedzania potem wyspy autem)?? Za 4 dni wylot (Heraklion), a tu taka historia
Matylda Wacek: Rethymno spokojne ale dzis o 19ej tzn. wczoraj ☺️podobno bylo trzęsienie ziemi. Nic nie odczuliśmy.
Artur Nowak: Na razie w okolicach Chani jest spokój. Jak się zmieni pogoda dam Wam znać
Anna Motz: Andreas Hammer alles okay bei Dir du bist doch auf Kreta
Ula Urbaś Krawczyk: Aneta Dukat zobacz
Gosia | crete.pl : Czyli tajemnica wyjaśniona :) Z Grecji można przywieźć mnóstwo dobrych inspiracji kulinarnych. Grecka kuchnia jest obłędnie smaczna choć czasem może nie tak dekoracyjna, ale to wynika z historii poszczególnych miejsc. Jednak aby poznać prawdziwe smaki trzeba odpuścić sobie hotelowe wyżywienie oraz jedzenie w tawernach w miejscowościach turystycznych. My uważamy że w takich miejscach po prostu nie ma prawdziwej greckiej kuchni. (...)
gość Lockys: Zastanawiałem się od pewnego czasu skąd pojawił się ten jakże prosty i pyszny przepis w naszym domu rodzinnym, który mama uskutecznia od kilku lat. Zachęcony artykułem podpytałem i eureka! Po wczasach na Santorini rodzice zakochali się w lokalnej greckiej kuchni i stąd właśnie na stole często gościły te pyszne placuszki z cukinią. (...)
Dana Gołowacz: Uwielbiam
gość PiotrWie: Wyjazd samodzielny według mnie jest jedyną słuszną opcją. Jak ominiesz trzy główne hotelowiska - Hersoniss- Malię, Georgiopoulis i Platanias- Aghia Marina oraz najbliższe okolice dużych miast to będzie pusto na plażach. Ceny są jak w zeszłym roku - nie zauważyłem żeby ktoś podniósł, raczej odnosimy wrażenie niewielkiego spadku. (...)
Dorota Kuśmirek: Marcin Kuśmirek !
Agnieszka Jankowska: Halkidiki jednak się pisze?
gość PiotrWie: Jest super. Pogoda trochę nudna - pod 30 w dzień, 20 w nocy, spać się da tylko pod prześcieradłem, w górach na szlaku przez cały dzień spotykasz kilka osób, w morzu woda ciepła, na plaży niewiele osób - proszę o taką "karę" przez cały rok
Robert Materatz: Dzisiaj na śniadanie żona zrobiła z fetą.Petarda
gość Grek:  "Da się wytrzymać" " Nie jest źle" Czy Wy jesteście tam za karę...?
Artur Nowak: Jestem na miejscu. Nie jest źle. Kontrola na lotnisku to taka Grecka ściema. Pozdrawiam
Parklot

Ciekawe miejsca na Krecie

CRETE Copyright © 2009-20 Linki | Kontakt | Polityka prywatności | Kontakt | Newsletter
ukryj
Zapisz się do
Newslettera