Booking.com

Mitata - kamienne szałasy pasterzy

Podróżując po okolicach Gór Białych czy też w obrębie masywu Psiloritis na Krecie można natknąć się na niewielkie kamienne budynki, zwane mitata. Ich charakterystyczna okrągła kamienna konstrukcja niektórym kojarzy się z igloo. Najbardziej zaskakujące jest to, że mitata są wykonane tylko z samych kamieni bez użycia żadnego materiału wiążącego. Niemniej jednak brak spoiwa nie przeszkadza im w przetrwaniu przez dziesięciolecia. Najstarszy tego typu budynek znajduje się na Nidzie i pochodzi prawdopodobnie z 1841 roku. Taka data widnieje przynajmniej na jednym z kamieni.

Zdjęcie budowli Mitata na Krecie

Historia tych budowli sięga prawdopodobnie nawet czasów minojskich. Już w tym okresie budowano podobne konstrukcje tyle, że wówczas pełniły one rolę grobowców. Naukowcy, który porównywali mitata ze starożytnymi grobowcami dostrzegli jednak istotne różnice. Mitata były mniejsze, zbudowane w całości nad ziemią, a materiał zastosowany do ich wzniesienia to na ogół lokalnie występujący płaski łupek. Grobowce zaś były obszerniejsze i tylko częściowo wznosiły się nad ziemią. Ich dolna cześć znajdowała się także poniżej poziomu gruntu. Grobowce były też wykonane z nierównych większych kamieni, których konstrukcję wzmacniała zaprawa.

W czasach bizantyjskich mitata były używane do tymczasowego zakwaterowania żołnierzy, posłańców lub podróżujących urzędników państwowych. Współcześnie mitata stały się schronieniem dla pasterzy, którzy w okresie letnim wypasają swoje stada owiec i kóz wysoko w górach.

Mitata to okrągłe budynki o wewnętrznej średnicy od 3,5 do 5,5 metra i o wysokości wahającej się od 2,5 do 3,5 metra. Na szczycie kopuły znajduje się niewielki otwór przez który do środka wpada dzienne światło i jednocześnie uchodzi dym z ogniska. Otwór wejściowy jest niewielki, najwyżej ma niespełna metr wysokości. Mitata budowano z płaskich kamieni, które były układane z niewielkim spadkiem na zewnątrz, tak aby podczas opadów woda nie wlewała się do środka budowli. W dolnej części kamienie, z których wybudowano mitata są największe, wyższe części budowano z coraz mniejszych kamieni.

Specyficzna kamienna konstrukcja, niskie wejście oraz jedyny otwór w zadaszeniu znajdujący się zawsze od strony południowej zapewniają zarówno osłonę przed słońcem, silnymi północnymi wiatrami czy nawet burzami śnieżnymi. W centrum mitata zawsze znajduje się palenisko, wokół którego rozmieszczone były posłania. Niektóre mitata składały się z dwóch pomieszczeń, wówczas w większym z nich wytwarzano i przechowywano ser. Dawniej gdy stado zwierząt znajdowało się wysoko w górach, niemożliwe było transportowanie mleka do mleczarni, jakie na bieżąco dawały owce i kozy. Musiało ono zostać przetworzone na ser kefalotiri lub myzithrę na miejscu. Na zewnątrz mitata znajdowała się przestrzeń, do której zaganiano zwierzęta.

Zdjęcie budowli mitata na Krecie

Jako, że mitata były na ogół oddalone od siebie to w przeszłości z jednej takiej budowli korzystało w jednym czasie kilku pasterzy jednocześnie. W tych największych mogło mieszkać nawet po 5-6 osób. Pasterze w czasie letnim tworzyli coś na kształt spółdzielni sezonowych wspólnie dojąc swoje zwierzęta, wytwarzając sery i dzieląc się produktami proporcjonalnie do ilości posiadanych zwierząt. Jeśli ich współpraca układała się dobrze to w kolejnych latach spotykali się w swoich mitata w podobnym składzie.

Obecnie w mitata pasterze zbierają się z okazji większych wydarzeń jak np. strzyżenie owiec. Po pracy urządzają ucztę, pieką mięso, piją, śpiewają.

Na Krecie mitata znajdują się w kilku miejscach. Najliczniej występują w rejonie masywu Psiloritis. Jedno z nich znajduje się przy drodze prowadzącej do niedziałającego ośrodka narciarskiego na Psiloritis. Kolejne znajduje się niedaleko między wioską Liwadia a płaskowyżem Lakkos Migerou. Jest to jedna z najbardziej malowniczych tego typu budowli i jednocześnie jedna z najwyższych mitata na Krecie. Obydwa położone są na wysokości powyżej 1500 metrów n.p.m. co oznaczało, że te mitata były wykorzystane tylko w okresie letnim. Zimą na tej wysokości na ogół zalegają duże ilości śniegu. Ale mitata powstawały także w Górach Białych w zachodniej części Krety. Jedno z najbardziej znanych mitata znajduje się między płaskowyżem Askifou i Krapi w Sfakia.

Sztuka suchego muru kamiennego

Na koniec warto wspomnieć o tym, że technika budowania suchego muru, która po grecku zwana jest xerolithia (ξερολιθιά), w 2018 roku została wpisana na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. O umieszczenie jej na liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego wnioskowało wspólnie osiem państw, gdzie znajdują się budowle wykonane przy wykorzystaniu tej sztuki. Poza Grecja w grupie tych krajów znalazły się takie państwa jak: Cypr, Chorwacja, Francja, Włochy, Słowenia, Hiszpania oraz Szwajcaria.

Warto wiedzieć że w ramach tej technologii wykonywane były także mury oporowe podtrzymujące tarasy, mosty, drogi, schody i inne ciągi komunikacyjne. Dobrym przykładem innych budowli, gdzie znajdziecie suche mury kamienne to stare górskie wiatraki. Technologia ta była wykorzystywana także do budowy młynów wodnych, tłoczni wina i oliwy.

 

Data publikacji:
Data modyfikacji:
Średnia: NAN
Liczba ocen: 0
  • 0.5
  • 1.0
  • 1.5
  • 2.0
  • 2.5
  • 3.0
  • 3.5
  • 4.0
  • 4.5
  • 5.0
 
 
Oceniłeś na:
 
Wszystkie treści i zdjęcia występujące w serwisie są naszą własnością.
Wykorzystanie ich w dowolnej formie wymaga pisemnej zgody autorów.

Komentarze

 gość}
gość PiotrWie
2023-01-15 19:32:44

Jest też mitato w przebiegu górskiej wersji E4 - pomiędzy przełęczą Seli i Katsiveli, jest to jedyne miejsce ze stałym źródłem wody w Górach Białych, spaliśmy tam w 2018 idąc z Askifou przez Katsiveli na Pachnes i dalej do Anopoli.

 gość}
gość PiotrWie
2023-01-16 15:54:05

W przebiegu górskiej wersji E4 jest mitato Levadi, pomiędzy Askifou a Katsiveli. Warto wiedzieć o tym miejscu bo jest to jedyne miejsce w Górach Białych gdzie jest stale źródło wody - pozostałe źródła wysychają najczęściej w maju, w cysternach też woda potrafi się skończyć późną wiosną.

W 2018 spaliśmy w Mitato Levadi w drodze z Askifou przez Katsiveli na Pachnes i dalej do Anopoli.

 Kasia Chrobry
Kasia Chrobry
2023-01-16 19:26:31

Zaliczona.

Wypełnij poniższy formularz aby dodać komentarz

lub kliknij w poniższy link aby skorzystać z możliwosci komentowania przez facebooka:
https://www.facebook.com/crete.poland/posts/10158986203007551

Nazwa użytkownika:

Adres e-mail:

Tytuł:

Treść:

Przepisz kod z obrazka:
Kod obrazka

Wpisanie prawidowego kodu oznacza zgodę na przetwarzanie danych w celu wyświetlania komentarza.
Kontakt Administratorem Danych Osobowych zgromadzonych na stronie możliwy jest pod adresem mailowym [email protected]

Zapisz komentarz
Zapisz komentarz

Inne strony tej kategorii

Obserwatorium Skinakas

Obserwatorium Skinakas

Obserwatorium jest ulokowane na szczycie góry Skinakas na wysokości 1750m. Pomysł na jego wybudowanie narodził się w 1984 roku, wkrótce po rozpoczęciu budowy drogi prowadzącej na tę górę. Była to wspólna inicjatywa Uniwersytetu Kreteńskiego, Fundacji na rzecz Badań i Technologii - Hellas (FORTH) oraz niemieckiego Max-Planck-Institut für Extraterrestrische. Organizacje te działają wspólnie w celu zapewnienia studentom nowoczesnej edukacji w dziedzinie astronomii, a także wspierają obserwacje astronomiczne z uwzględnieniem rozszerzonych badań nieba i obiektów takich jak komety, czy też mgławice.

Komolithi - ziemne piramidy w miejscowości Potamida

Komolithi - ziemne piramidy w miejscowości Potamida

Na skraju wioski Potamida wyrasta zespół glinianych kopców zwanych Komolithi (Komolithoi). Te ziemne piramidy, określane mianem Greckiej Kapadocji, tworzą jeden z najdziwniejszych i najbardziej interesujących krajobrazów na Krecie.

Tajemnicze tunele w Plakias

Tajemnicze tunele w Plakias

Rozległa plaża znajdująca się w miejscowości Plakis zachęca do długich spacerów. Szczególnie ciekawie prezentuje się wschodni rejon plaży położony poniżej stromych skalnych klifów zwanych Gonates. Wiele sporo osób eksplorujących tę część wybrzeża z pewnością trafia na tajemniczy tunel znajdujący się w tym miejscu. Obecność tej budowli budzi wiele zagadek nie tylko wśród turystów, ale nawet wśród lokalnych mieszkańców.

Booking.com

Polecamy:

Oliwa i kosmetyki organiczne Olivaloe


Parklot

Najnowsze komentarze:

Mariola Dudzinska: 
Piotr Matulewicz: Super+
Dana Gołowacz: Zaamer jest nieoceniony
gość PiotrWie : Na lotnisku w Chanii są przeprowadzane ankiety z pewną ilością pasażerów i te dane są na ich podstawie. Raz byliśmy proszeni o wzięcie udziału - na kilkadziesiąt startów i lądowań.
Patrycja Kazimieruk Strycharska: Byłam jest cudownie jak większość twierdzę że jeden raz to za mało ale warto chodź nie próżnowałam w zwiedzaniu
Michał Stankiewicz: Skąd te dane? Nas nikt nie pytał o wykształcenie czy o cokolwiek.
Tomasz Lipowski: Od Balos po Vai w 6 lat i wciąż mnie zaskakuje
Lukasz Beata SK: 5 miesięcy , zjeździliśmy własnym domem na 4 kółkach . Kreta jest cudowna
Dana Gołowacz: Od Chanii po Kissamos, Balos I Falasarne po Paleochore i Sougie
Jola Ostraszewska: W zeszlym roku 3x, w sumie 28 dni. Małe apartamenty w kilku miejscach wyspy. Raz tez nocka w samochodzie
Aleksandra PM: Byłam z dziećmi tydzień w czerwcu. Ponieważ to był nasz 2 wspólny pobyt na wyspie, ale mój 5, to Elounda z widokiem (i rejsem) na Spinalongę. Auto na 2 dni. Biuro podróży, hotel ze śniadaniami i kolacjami.
Gosia | crete.pl : Raczej nie, bo Aptera leży przy bocznych drogach.
gość ewawien: Jak dojechac komunikacja miejska? Busem?
gość PiotrWie: Większość hippiesów z Dytiko też się wyprowadziła - nie każdy lubi być oglądany jak małpa w klatce. Gdzie - nie napiszę, zebu znowu nie musieli szukać nowego miejsca na Krecie. Jak ktoś jest bardzo ciekawy - niech sam poszuka.
Maciej Gie: Lentas https://maps.app.goo.gl/4GUkeCY84NawBX6L6
Maria Dziekan: Jeszcze taka ciekawostka: kiedy z Matali pogoniono hippisów, przenieśli się właśnie w okolice Lentas. Raz widzieliśmy gościa w wieku emerytalnym, który nam pasował do tej historii, ale mógł to być po prostu miejscowy luzaczek :)
gość PiotrWie : Bez przesady, oba razy przyjechaliśmy bez rezerwacji i było po kilka opcji do wyboru .
Maria Dziekan: Bardzo lubimy Lentas. Zawsze tam zaglądamy, chociaż trzeba zboczyć ze szlaku. Mamy swoją ulubioną knajpkę, gdzie Maria z mężem codziennie coś ciekawego gotują. Plaża jest malutka, kameralna, jak cała miejscowość. Są tam pensjonaty i malutkie hoteliki, jednak chyba ciężko o miejsca.
gość PiotrWie: To jedno z naszych ulubionych miejsc na Krecie - bez hoteli z tłumem turystów, byliśmy tam w 2014r przez kilkanaście dni, zwiedzając zachodnią część gór Asterousia i w 2017 - zatrzymaliśmy się tam na kilka dni gdy szliśmy z Tris Ekklisies do Matali - wzdłuż morza za górami Asterousia śpiąc głównie na plażach - bo miejscowości są tam oddalone o 2 - 3 dni drogi. Dla nas to jest prawdziwa Kreta.
Barbara Arciszewska: Pięknie, jeszcze tam niedotarłam
Basia Skye: Lentas jest super!
KSI Media - Strony WWW i oprogramowanie dla Biur Podróży: 
Mariola Dudzinska: Τέλεια
Kasia Chrobry: Zaliczona.
gość PiotrWie : W przebiegu górskiej wersji E4 jest mitato Levadi, pomiędzy Askifou a Katsiveli. Warto wiedzieć o tym miejscu bo jest to jedyne miejsce w Górach Białych gdzie jest stale źródło wody - pozostałe źródła wysychają najczęściej w maju, w cysternach też woda potrafi się skończyć późną wiosną. W 2018 spaliśmy w Mitato Levadi w drodze z Askifou przez Katsiveli na Pachnes i dalej do Anopoli.
Parklot

Ciekawe miejsca na Krecie

CRETE Copyright © 2009-23 Linki | Kontakt | Polityka prywatności | Kontakt | Newsletter
ukryj
Zapisz się do
Newslettera