Mitata - kamienne szałasy pasterzy

Podróżując po okolicach Gór Białych czy też w obrębie masywu Psiloritis na Krecie można natknąć się na niewielkie kamienne budynki, zwane mitata. Ich charakterystyczna okrągła kamienna konstrukcja niektórym kojarzy się z igloo. Najbardziej zaskakujące jest to, że mitata są wykonane tylko z samych kamieni bez użycia żadnego materiału wiążącego. Niemniej jednak brak spoiwa nie przeszkadza im w przetrwaniu przez dziesięciolecia. Najstarszy tego typu budynek znajduje się na Nidzie i pochodzi prawdopodobnie z 1841 roku. Taka data widnieje przynajmniej na jednym z kamieni.

Zdjęcie budowli Mitata na Krecie

Historia tych budowli sięga prawdopodobnie nawet czasów minojskich. Już w tym okresie budowano podobne konstrukcje tyle, że wówczas pełniły one rolę grobowców. Naukowcy, który porównywali mitata ze starożytnymi grobowcami dostrzegli jednak istotne różnice. Mitata były mniejsze, zbudowane w całości nad ziemią, a materiał zastosowany do ich wzniesienia to na ogół lokalnie występujący płaski łupek. Grobowce zaś były obszerniejsze i tylko częściowo wznosiły się nad ziemią. Ich dolna cześć znajdowała się także poniżej poziomu gruntu. Grobowce były też wykonane z nierównych większych kamieni, których konstrukcję wzmacniała zaprawa.

W czasach bizantyjskich mitata były używane do tymczasowego zakwaterowania żołnierzy, posłańców lub podróżujących urzędników państwowych. Współcześnie mitata stały się schronieniem dla pasterzy, którzy w okresie letnim wypasają swoje stada owiec i kóz wysoko w górach.

Mitata to okrągłe budynki o wewnętrznej średnicy od 3,5 do 5,5 metra i o wysokości wahającej się od 2,5 do 3,5 metra. Na szczycie kopuły znajduje się niewielki otwór przez który do środka wpada dzienne światło i jednocześnie uchodzi dym z ogniska. Otwór wejściowy jest niewielki, najwyżej ma niespełna metr wysokości. Mitata budowano z płaskich kamieni, które były układane z niewielkim spadkiem na zewnątrz, tak aby podczas opadów woda nie wlewała się do środka budowli. W dolnej części kamienie, z których wybudowano mitata są największe, wyższe części budowano z coraz mniejszych kamieni.

Specyficzna kamienna konstrukcja, niskie wejście oraz jedyny otwór w zadaszeniu znajdujący się zawsze od strony południowej zapewniają zarówno osłonę przed słońcem, silnymi północnymi wiatrami czy nawet burzami śnieżnymi. W centrum mitata zawsze znajduje się palenisko, wokół którego rozmieszczone były posłania. Niektóre mitata składały się z dwóch pomieszczeń, wówczas w większym z nich wytwarzano i przechowywano ser. Dawniej gdy stado zwierząt znajdowało się wysoko w górach, niemożliwe było transportowanie mleka do mleczarni, jakie na bieżąco dawały owce i kozy. Musiało ono zostać przetworzone na ser kefalotiri lub myzithrę na miejscu. Na zewnątrz mitata znajdowała się przestrzeń, do której zaganiano zwierzęta.

Zdjęcie budowli mitata na Krecie

Jako, że mitata były na ogół oddalone od siebie to w przeszłości z jednej takiej budowli korzystało w jednym czasie kilku pasterzy jednocześnie. W tych największych mogło mieszkać nawet po 5-6 osób. Pasterze w czasie letnim tworzyli coś na kształt spółdzielni sezonowych wspólnie dojąc swoje zwierzęta, wytwarzając sery i dzieląc się produktami proporcjonalnie do ilości posiadanych zwierząt. Jeśli ich współpraca układała się dobrze to w kolejnych latach spotykali się w swoich mitata w podobnym składzie.

Obecnie w mitata pasterze zbierają się z okazji większych wydarzeń jak np. strzyżenie owiec. Po pracy urządzają ucztę, pieką mięso, piją, śpiewają.

Na Krecie mitata znajdują się w kilku miejscach. Najliczniej występują w rejonie masywu Psiloritis. Jedno z nich znajduje się przy drodze prowadzącej do niedziałającego ośrodka narciarskiego na Psiloritis. Kolejne znajduje się niedaleko między wioską Liwadia a płaskowyżem Lakkos Migerou. Jest to jedna z najbardziej malowniczych tego typu budowli i jednocześnie jedna z najwyższych mitata na Krecie. Obydwa położone są na wysokości powyżej 1500 metrów n.p.m. co oznaczało, że te mitata były wykorzystane tylko w okresie letnim. Zimą na tej wysokości na ogół zalegają duże ilości śniegu. Ale mitata powstawały także w Górach Białych w zachodniej części Krety. Jedno z najbardziej znanych mitata znajduje się między płaskowyżem Askifou i Krapi w Sfakia.

Sztuka suchego muru kamiennego

Na koniec warto wspomnieć o tym, że technika budowania suchego muru, która po grecku zwana jest xerolithia (ξερολιθιά), w 2018 roku została wpisana na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. O umieszczenie jej na liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego wnioskowało wspólnie osiem państw, gdzie znajdują się budowle wykonane przy wykorzystaniu tej sztuki. Poza Grecja w grupie tych krajów znalazły się takie państwa jak: Cypr, Chorwacja, Francja, Włochy, Słowenia, Hiszpania oraz Szwajcaria.

Warto wiedzieć że w ramach tej technologii wykonywane były także mury oporowe podtrzymujące tarasy, mosty, drogi, schody i inne ciągi komunikacyjne. Dobrym przykładem innych budowli, gdzie znajdziecie suche mury kamienne to stare górskie wiatraki. Technologia ta była wykorzystywana także do budowy młynów wodnych, tłoczni wina i oliwy.

 

Data publikacji:
Data modyfikacji:
Średnia: 5
Liczba ocen: 1
  • 0.5
  • 1.0
  • 1.5
  • 2.0
  • 2.5
  • 3.0
  • 3.5
  • 4.0
  • 4.5
  • 5.0
 
 
Oceniłeś na:
 
Kreta informacje 5 na 5 (0) liczba ocen 1
Wszystkie treści i zdjęcia występujące w serwisie są naszą własnością.
Wykorzystanie ich w dowolnej formie wymaga pisemnej zgody autorów.

Komentarze

 gość}
gość PiotrWie
2023-01-15 19:32:44

Jest też mitato w przebiegu górskiej wersji E4 - pomiędzy przełęczą Seli i Katsiveli, jest to jedyne miejsce ze stałym źródłem wody w Górach Białych, spaliśmy tam w 2018 idąc z Askifou przez Katsiveli na Pachnes i dalej do Anopoli.

 gość}
gość PiotrWie
2023-01-16 15:54:05

W przebiegu górskiej wersji E4 jest mitato Levadi, pomiędzy Askifou a Katsiveli. Warto wiedzieć o tym miejscu bo jest to jedyne miejsce w Górach Białych gdzie jest stale źródło wody - pozostałe źródła wysychają najczęściej w maju, w cysternach też woda potrafi się skończyć późną wiosną.

W 2018 spaliśmy w Mitato Levadi w drodze z Askifou przez Katsiveli na Pachnes i dalej do Anopoli.

2023-01-16 19:26:31

Zaliczona.

Wypełnij poniższy formularz aby dodać komentarz

lub kliknij w poniższy link aby skorzystać z możliwosci komentowania przez facebooka:
https://www.facebook.com/crete.poland/posts/10158986203007551

Nazwa użytkownika:

Adres e-mail:

Tytuł:

Treść:

Przepisz kod z obrazka:
Kod obrazka

Wpisanie prawidowego kodu oznacza zgodę na przetwarzanie danych w celu wyświetlania komentarza.
Kontakt Administratorem Danych Osobowych zgromadzonych na stronie możliwy jest pod adresem mailowym [email protected]

Zapisz komentarz
Zapisz komentarz

Inne strony tej kategorii

Tajemnicze tunele w Plakias

Tajemnicze tunele w Plakias

Rozległa plaża znajdująca się w miejscowości Plakis zachęca do długich spacerów. Szczególnie ciekawie prezentuje się wschodni rejon plaży położony poniżej stromych skalnych klifów zwanych Gonates. Wiele sporo osób eksplorujących tę część wybrzeża z pewnością trafia na tajemniczy tunel znajdujący się w tym miejscu. Obecność tej budowli budzi wiele zagadek nie tylko wśród turystów, ale nawet wśród lokalnych mieszkańców.

Opuszczona wioska Mili

Opuszczona wioska Mili

Zaledwie kilka kilometrów dzieli gwarne miasto Rethymno od Mili, opuszczonej przez mieszkańców wioski. Miejsce to zwane jest również jako wieś ukryta w wąwozie. Nazwa ta doskonale opisuje Mili gdyż jest ona bowiem położona na skraju niedużego i zielonego wąwozu o tej samej nazwie. Mili mimo, że zostało opuszczone przez swoich mieszkańców, w ostatnich latach stało się turystyczną atrakcją. Trzeba przyznać, że spacer pomiędzy dawnymi zabudowaniami, które powoli pochłania otaczająca przyroda, budzi lekki dreszczyk emocji, a bujniejsza fantazja w trakcie zaglądania w zakamarki dawnych domów, może podpowiadać scenariusze rodem z filmów grozy.

Obserwatorium Skinakas

Obserwatorium Skinakas

Obserwatorium jest ulokowane na szczycie góry Skinakas na wysokości 1750m. Pomysł na jego wybudowanie narodził się w 1984 roku, wkrótce po rozpoczęciu budowy drogi prowadzącej na tę górę. Była to wspólna inicjatywa Uniwersytetu Kreteńskiego, Fundacji na rzecz Badań i Technologii - Hellas (FORTH) oraz niemieckiego Max-Planck-Institut für Extraterrestrische. Organizacje te działają wspólnie w celu zapewnienia studentom nowoczesnej edukacji w dziedzinie astronomii, a także wspierają obserwacje astronomiczne z uwzględnieniem rozszerzonych badań nieba i obiektów takich jak komety, czy też mgławice.

Booking.com

Polecamy:

Oliwa i kosmetyki organiczne Olivaloe


Parklot

Najnowsze komentarze:

W Jeorjopouli montowali parasole kilka dni temu. No jestem ciekawa czy teraz będą demontować.
gość PiotrWie : Nam się podoba - może znowu da się jeździć na Kretę. Miłośników leżaków zapraszamy z powrotem na północne wybrzeże.
Bardzo się cieszę. Mnie to odpowiada, bo nie znoszę głośnej muzyki na plaży i coraz trudniej było znaleźć miejsce bez leżaków. Jak ktoś chce leżaki to zapewne znajdzie odpowiednie miejsce.
W Falasarnie byłam ostatnio jakieś 2-3 lata temu. Leżak na leżaku, głośna muzyka z baru, co najmniej dwa kłady, kursujące tam i z powrotem co kilka minut, generujace niesamowity hałas i smród.... a pamiętam jeszcze czasy, jak można było na tej plaży rozłożyć się z kocykiem w ciszy i spokoju, eh... no cóż może i szkoda miejsc pracy, ale ludzie wszystko potrafią zniszczyć i nie znają umiaru jeśli chodzi o kasę, ... (...)
Bardzo dobrze. Jak ktoś nie chce wypożyczać leżaka, to miejsca musi szukać na drugim końcu wyspy i w najbrzydszej okolicy.
Małe sprostowanie. Określenie "Fałszywe plaże" jest błędne. Chodzi tu o "Niezadeptane plaże" (gr. Απάτητες παραλίες) ;)
To znaczy, że z Falasarny znikną baldachimy do leżenia? Trochę rewolucja.
Szkoda. Ale wiadomo, gdzie człowiek tam szkody. Na szczęście miałem przyjemność plażować na wyspie. Jest mega pięknie. Plaże zwłaszcza Golden beach zostaje na zawsze w pamięci.
Τέλειο
gość PiotrWie: Z 10 lat temu zamalowano taki drogowskaz, nie wiem czemu. Jak ścieżka z Marmary podejdzie do klifu trzeba szukać odgałęzienia w górę,jak się dobrze przyjrzysz znajdziesz na skale ślad po zamalowanych drogowskazach, idziesz w górę  łatwymi niewielkimi zakosami po płytach. Dochodzisz do szlaku Loutro - Livadiana. (...)
Gosia | crete.pl : Myślimy o takiej objazdówce, raczej nie będzie to ten rok, ale plany mamy. Szlak z filmu robiliśmy na przełomie sierpnia i września. Nie pamiętam aby było takie oznakowania, ludzie idą skrajem klifu, straszne miejsce dla mnie z moim lękiem wysokości.
gość PiotrWie : I mam jeszcze dwa pytania - po pierwsze w jakim miesiącu tak było i po drugie - czy oznakowali z powrotem wersję " easy to Loutro " czy dalej pomiędzy Marmarą a Finikas jest ta ścieżka samym skrajem klifu?
gość PiotrWie : Przemyślcie wyjazd na mniej oblężone wyspy - nie jest to logistycznie skomplikowane. (...)
Gosia | crete.pl : Można się zdziwić prawda? Biznes kwitnie, taxi boaty kursują jak oszalałe przywożąc do Marmary turystów z Chora Sfakion i okolic. A w tawernie przy Marmarze wszystkie stoliki są pozajmowane albo już zarezerwowane. My dostaliśmy stolik chyba tylko dlatego, że kelner zlitował się jak zobaczył nasz zmęczone facjaty po zejściu ze szlaku.
gość PiotrWie: Od kiedy plaża Marmara jest tak tragicznie zastawiona łóżkami i parasolami? Przy okazji polecam inny szlak w pobliżu - Agios Ioanis - Agios Pavlos Beach
gość PiotrWie : Tylko że wtedy trzeba będzie przełożyć pierwszy wyjazd w roku z połowy marca na połowę lutego - niestety wtedy dzień jest dość krótki.
Dokładnie tak właśnie spędzam kwietniowy urlop na Krecie i jest cudnie
https://youtu.be/nkUFqIvmrEE?si=fiJ2H8A7GvPCG44Y ❤️
gość PiotrWie: Od kilkunastu lat unikamy czerwca, lipca i sierpnia, ale jak zrobi się to popularne to chyba przestawimy się na kwiecień i październik 
gość dodekanezowiec: W Grecji (a mam tu na myśli swoje ulubione wyspy czyli Kos, Kreta, Rodos) jednak bym preferował sezon (15 czerwca - 15 września). (...)
Kto by się spodziewał, że zmiana klimatu na coś się przyda?
Gosia | crete.pl : Bardzo się cieszymy :) Sami też mamy często takie spostrzeżenia w tawernach :D
Czerwiec to wg mnie najlepszy czas na wakacje np. w Grecji czy Chorwacji. Ze względu na bombelki, staramy się wyjeżdżać w ostatnim tygodniu czerwca. Choć byłem na Krecie w 2021r. w drugim tygodniu lipca to pogoda była idealna, a spotkałem naszych rodaków, którzy będąc w czerwcu mieli wówczas straszne upały.
Upały to też ale ogromna ilość turystów sprawiają, że w sezonie to nie jest wypoczynek tylko walka: o miejsce na plaży, o dobre miejsce podczas zwiedzania aby zrobić zdjęcie. To podwójnie męczące.
Parklot

Ciekawe miejsca na Krecie

CRETE Copyright © 2009-24 Linki | Kontakt | Polityka prywatności | Kontakt | Newsletter
ukryj
Zapisz się do
Newslettera